İstanbul Büyükşehir Belediyesi 2003 Yılı Bütçe Kararnamesi
İstanbul Büyükşehir Belediyesi, bir taraftan yürürlükteki mevzuatın ön gördüğü muhasebe ve finans işlemlerini kayıtlarının tutulması, yönetimi, denetlenmesi, raporlaması ve ilgili mercilere sunulması işlemlerini devletimizin önemli kurumlarından biri olması bilinciyle yerine getirirken, diğer taraftan çağdaş finansal enstrümanlarla belediyenin finansal kapasitesini ve mali performansını artırıcı yönde çalışmalarını sürdürmektedir, istanbul Büyükşehir Belediyesi, bu alandaki çalışmalarını esas itibariyle iki ana başlık halinde toplayabiliriz.
MALİ PERFORMANS ARTTIRICI ÇALIŞMALAR
Belediyemiz yapmış olduğu rutin faaliyetlerin yanında, halka daha iyi hizmet verebilmenin gerekliliği olan çağdaş bir organizasyon ve yönetimin altyapısını da oluşturmanın çabası içindedir. Bu amaçla Belediyemizin mali açıdan daha verimli çalışmasını sağlayacak bir takım projeler başlatılmıştır:
DERECELENDİRME (RATİNG) ÇALIŞMALARI
Moody's, Standard and Poor's ve Fitch gibi üç ayrı uluslararası derecelendirme kuruluşu ile Chase Manhattan Bank organizasyonu çerçevesinde Belediyemiz için derecelendirme çalışmaları yapılmış ve halen devam etmektedir. Yapılan bu çalışmalarda istanbul Büyükşehir Belediyesi'nin mali yapısı ve yönetim şeffaflığı, uluslararası standartlar çerçevesinde derecelendirme kuruluşları tarafından tespit ettirilmiş ve istanbul Büyükşehir Belediyesi'nin uluslararası piyasalara açılması, bu piyasalarda tanınması sağlanmıştır. Bilindiği gibi derecelendirme çalışmalarına 1999 yılında başlanmış olup genel ekonominin seyrine göre her yılın değişik zamanlarında bu çalışmalara devam edilerek Belediyemizin kredi notunun güncelleştirilmesi sağlanmaktadır. Derecelendirme kuruluşları ilk derecelendirme notlarını 2000 yılının başında açıklamışlardır ve bu notların hepsi ülke notuna eşdeğer olarak belirlenmiştir.
Buna göre derecelendirme kuruluşlarının Belediyemiz için ilk verdikleri kredi notlar sırasıyla Moody's "B-", Standart and Poor's "B+" , Fitch ise "BB-" olarak açıklanmıştır. Bu kredi notları yukarıda ismi verilen kredi derecelendirme kuruluşlarının Belediyemize ait kayıtların, bilgi ve belgelerinin incelenmesi ayrıca; Hazine Müsteşarlığı ve diğer ilgili kuruluşlar nezdinde yapılan bir dizi çalışmalar sonucunda belirlenmiş notlardır. Bu kredi kuruluşlarının Belediyemiz için vermiş oldukları son kredi derecelendirme notları ise Moody's "B1", Fitch "B", Standard and Poor's "B-" şeklindedir.
Belediyemizin kredi notunu belirleyen en önemli derecelendirme kuruluşlarından biri olan Standard and Poor's 2000 yılından bugüne kadar vermiş olduğu kredi notlarında Belediyemizin görünümünün "pozitif" olduğunu söylemektedir.
Buna bağlı olarak istanbul'u Türkiye'nin ticari iktisadi ve kültürel merkezi olarak kabul etmektedir. Ülkemizin yaşadığı son ekonomik krizden sonra, genel ekonomide meydana gelen iyileşmelere paralel olarak istanbul'un 'pozitif" görünümünü devam ettireceğini belirtmektedir. Buna paralel olarak Standard and Poor's Belediyenin altyapı ve şehirdeki yaşam kalitesinin geliştirilmesinde ilerlemeler kaydettiğinden bahisle ulaşım sektöründe yaptığı ve yapacağı yatırımlardan övgü ile söz etmektedir.
Diğer bir derecelendirme kuruluşu olan Fitch ise; bugüne kadar vermiş olduğu kredi derecelendirme notlarında istanbul' un Türkiye'nin iş merkezi olarak oynadığı rol ve büyüklüğün ya-nısıra, istanbul Büyükşehir Belediyesi'nin Türkiye standartları ölçeğinde güçlü sosyo-ekonomik yapısı, uygun ve yönetilebilir bir borç seviyesinin önemli rol oynadığını belirtmiştir.
Ayrıca Belediyemizin ihtiyari harcamalarını azalttığı ve azaltmaya devam ettirdiğinden de bahsedilmektedir.
Üçüncü bir derecelendirme kuruluşu olan Moody's ise; istanbul'un güçlü hizmet ve küçük işletme sektörü ile Türkiye' nin ekonomik motoru olduğu gerçeğini vurgulayarak, Belediye yönetiminin borç seviyesini büyük oranda azaltırken zorunlu altyapı yatırımlarını başarı ile gerçekleştirdiğini belirtmiştir.
Bu çalışmalar sonucunda Belediyemizin bağlı kuruluşlarından olan istanbul Ulaşım A.Ş. 55 adet 'Metro Vagon Alım Projesi' için 85 milyon EURO, istanbul Deniz Otobüsleri işletmeleri ise yurtdışından alacağı feribotlar için 72 milyon USD tutarında uluslararası piyasalardan kredi sağlamışlardır.
Bunlara ilaveten istanbul Ulaşım A.Ş.'nin alacağı 20 adet Metro aracı, Sağlık A.Ş.'nin yurtdışından satın alacağı hastane donanım malzemesi ve İETT'nin ulaşım sektöründe yapacağı bir dizi yatırımlar için yurtdışından sağlanacak kredilerin bu derecelendirme çalışmaları neticesinde banka teminat mektubu, ipotek ve benzeri herhangi bir teminata gerek duyulmadan sadece Belediye kefaleti ile temin edilmesi yoluna gidilecektir.
ÖZELLEŞTİRME
Dünyadaki uygulamalara paralel olarak Türkiye'de de belediye hizmetlerinin özelleştirilmesinin, hizmetlerde etkinliği ve verimliliği arttırmak suretiyle önemli yararlar sağlayacağı düşünülmüştür.
4046 sayılı ve 24.11.1994 tarihli "Özelleştirme Uygulamalarının Düzenlenmesi ve Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde değişiklik yapılmasına dair Kanun'un 26. maddesi mahalli idarelerde özelleştirme uygulamalarını düzenlemektedir.
Buna göre, belediye ve il özel idarelerine ait ticari amaçlı kuruluşlar ile pay oranlarına bakılmaksızın her türlü iştiraklerindeki paylarının özelleştirilmesi kanun kapsamına alınmıştır. Bu doğrultuda Belediyemiz şirketlerinde, belirli bir program çerçevesinde, özelleştirme çalışmaları başlatılmıştır. Bu çerçevede, şirketlerin Temmuz 2002 Olağanüstü Genel Kurulları'nda şirket sermayeleri A, B, C, D, E grubu hisse senetlerine ayrılmıştır.
4046 sayılı Özelleştirme Kanunu'nun m. 26/1'deki "Belediyelere ait ticari amaçlı kuruluşlar ile pay oranlarına bakılmaksızın her türlü iştiraklerindeki paylarının özelleştirilmesine ilişkin işlemler bu kanundaki esaslara göre, yetkili organlarınca belirlenecek ve yürütülecektir." hükmü uyarınca;
Kaynak Geliştirme ve iştirakler Daire Başkanlığı'nın 11 Eylül 2002 tarih ve 432 sayılı yazısı ile;
a) Halk Ekmek dışındaki iştirakleri de Belediyemiz paylarının özelleştime kapsamına alınması,
b) 4046 sayılı Kanunu'nda yer alan usul ve esaslar çerçevesinde özelleştirmede uygulanacak yöntemlerin tespiti, hisselerin değer tespit işlemlerinin yapılması veya yaptırılması, özelleştirmeden azami verimliliğin sağlanması amacı ile özelleştirilecek hisse miktarlarının tespiti ve özelleştirmeye ilişkin sair tüm işlemlerin yapılması hususunda Büyükşehir Belediye Başkanının yetkili kılınması konusu, Belediyemiz Meclisine havale edilmiştir.
İstanbul Büyükşehir Belediyesi Meclisi Eylül 2002 olağanüstü toplantısında konuyu Hukuk işleri Komisyonu'na havale etmiştir.
Şirketlerin SWOT analizleri ve Finansal Performans çalışmaları, şirketlerin kendi bünyelerinde özelleştirme çalışmaları kapsamında, yoğun bir şekilde devam etmektedir.
GAYRÎMENKUL YATIRIM ORTAKLIĞI
Sermaye Piyasası Kanunu çerçevesinde, Sermaye Piyasası Kurulu tarafından düzenlenen Gayrimenkul Yatırım Ortaklıkları, gayrimenkullere dayalı projelere ve gayrimenkullere dayalı sermaye piyasası araçlarına yatırım yapmak suretiyle faaliyet gösteren özel bir portföy yönetim şirketidir.
Ülkemizde Gayrimenkul Yatırım Ortaklıkları, Sermaye Piyasası Kanunu ve Sermaye Piyasası Kurulu tarafından çıkarılan Seri VI No: 11 sayılı "Gayrimenkul Yatırım Ortaklıklarına ilişkin Esaslar" tebliği hükümleri çerçevesinde "Kuruluş" ve "Dönüşüm" olmak üzere iki şekilde kurulabilmektedir. Belediyemiz bünyesinde GYO kurulması projesi kapsamında, istanbul Konut Hizmet ve Yönetim işletmeciliği Anonim Şirketi'nin "istanbul Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı, Anonim Şirketi "ne dönüşümü için Sermaye Piyasasına Kuruluna dönüşüm müracaatı yapılmış ve bu sürecin tamamlanması çalışmaları sürdürülmektedir. Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı'nın portföyüne alınabilecek gayrimenkullerin seçimi ve bunlara uygun projelerin seçimi konusunda müşavir ve müteahhit firma seçim çalışmaları ile lider girişimci şirket tesbit çalışmaları devam etmektedir.
En kısa zamanda tamamlanması planlanan bu çalışmalar neticesinde ciddi anlamda gayrimenkul varlığı olan Belediyemiz, kendi portföyünün yanı sıra hazine arazilerini de değerlendirerek kaynak yaratmayı ve bunları ekonomiye kazandırmayı hedeflemektedir.
YAP - İŞLET - DEVRET
Dünyada etkin bir şekilde kullanılan ve önemli bir proje finansman modeli olan Yap-İşlet-Devret modeli; son yıllarda ülkemizde yaygınlaşmaya başlamış kıt kaynaklarla büyük projeler gerçekleştirmek isteyen Belediyemiz için önemli bir finansman modeli haline gelmiştir.
Yap işlet Devret modeli ile amacımız; Belediyemiz kaynaklarının yetersiz olduğu yerlerde Belediyemiz ve özel sektör işbirliğini hedefleyerek yeni projelerin gerçekleştirilmesinde, özel sektör ve uluslararası kuruluşlardan sağlanacak kaynakların kullanılarak ihtiyaç duyulan büyük ölçekli yatırımların bütçe dışı kaynaklarla gerçekleştirilmesine olanak sağlamaktır.
Halihazırda belediye bünyesinde bazı turistik tesis ve ticaret merkezlerinde uygulanmakta olan bu model ile Belediyemiz, yeni projelerini bu şekilde hayata geçirmeyi düşünmektedir. Bu doğrultuda çalışmalar devam etmektedir.
KIYASLAMA (BENCHMARKING)
Benchmarking, konusunda en iyi olmak amacıyla, kendi süreçleriyle aynı ya da benzer nitelikte olan kurum, kuruluş veya firma içinde ya da dışındaki süreçleri, önceden belirlenmiş bir prosedüre göre inceleyen, o süreçlerdeki uygulamalardan ders almaya çalışan ve bunu kesintisiz olarak yapan bir çalışmadır.
Günümüzde, 10 milyona yaklaşan nüfusuyla bulunduğumuz coğrafyadaki en büyük metropol olan istanbul'un ihtiyaç duyduğu hizmet ve yatırımların etkin ve verimli bir şekilde gerçekleştirilmesi ve bir Dünya Kenti kimliğine kavuşturulması istanbul Büyükşehir Belediyesi'nin misyonudur.
Belediyemiz, 2023 yılında istanbul'un gerçek anlamıyla bir Dünya Metropolü olabilmesi için bilimsel ve çağdaş teknolojiye dayalı olan projeleri hayata geçirmek üzere çalışmalarını devam ettirmektedir.
Belediyemiz gerçekleştirdiği önemli başarıları gelecek döneme de taşımak ve ülkemizde belediyecilik alanında bir ilke daha sahip olmak amacıyla kendisini dünyanın önde gelen metropolleri ile mukayese etmek, dünyada yapılan en iyi uygulamaları temin ederek atılımlarına yön vermek arzusundadır. Bu amaçla "Dünya Metropolleri ile Kıyaslama" projesi geliştirilmiştir.
Proje çalışması sonucunda;
• Belediyemizin istanbul halkına daha etkin ve verimli hizmet sunabilmesi için diğer dünya metropollerindeki başarılı uygulamalar hakkında detaylı bilgi sahibi olması,
• Hizmet ifasında yenilikçi fikirlerin değerlendirilmesi,
• Belediyemiz bünyesinde ve ilgili konularda hedeflerin oluşturulması ve yeni atılımların önceliklendirilerek uygulamaya konulması,
• Çalışma şekillerinin geliştirilmesi ve sonuçların yorumlanması,
• İBB'nin çalışma yapısı özellikleri ile dünya standartlarında başarılı uygulamalara odaklanması için gerekli bilgi birikimi ve yaklaşımın tesis edilmesi,
• istanbul'a idari yapı, nüfus, ekonomik yapı, ulaşım, sağlık, sosyal hizmetler, çevre vb. gibi kriterler bakımından en yakın Dünya Metropolleri ile istanbul'un kıyaslanması, hedeflenmektedir.
Bünyemizde iyileştirme alanlarının belirlenmesi, önceliklen-dirilmesi ve hareket planı çıkarılması amacıyla, mukayese çalışmaları sonucu elde edilen bilgiler analiz edilerek, bu kapsamda istanbul Büyükşehir Belediyesi'nin değer üretmesi için gerekli olan yaklaşımlar tanımlanacak ve Belediyemizin bu doğrultudaki stratejisi belirlenecektir. Belediyemizin mukayese çalışması sonucunda belirlediği stratejiyi ve katma değeri hayata geçirirken gerçekleştirebileceği iyileştirme alanları tanımlanacak, hedef yapıya geçiş için bu alanlarda yapılması gereken çalışmalar, yürütücü birimler, muhtemel uygulama süreleri ve dış kaynak kullanılması durumunda tahmini maliyetleri oluşturulacaktır. Belirlenen bulgular değerlendirilerek uygulama öncelikleri tespit edilecek ve bir hareket planı hazırlanacaktır.
FİNANS KENT
27 ilçe belediyesi ve 6 katrilyon TL (2,6 milyon USD) bütçesi ile Büyükşehir Belediyesi ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarının bütçeleri ile beraber genel bütçenin 1/4'ni istanbul'un kullandığını söyleyebiliriz. Aynı zamanda Türkiye'de toplanan vergilerin % 40-45 istanbul da toplanmaktadır.
Büyük şirketlerin genel merkezlerinin istanbul'da bulunması, uluslararası yabancı ortaklı şirketlerin, sanayi ve ticaret odalarının, sivil toplum kuruluşlarının merkezleri, borsa ve fuar alanlarının yine bu şehirde toplanması, hava, deniz ve kara limanlarının çoğunun istanbul'da bulunması dünya çapında fi-nans ve ticaret kenti olduğunu gösteren kanıtlardır.
istanbul'un bu özellikleri, tarihi ve kültürel kimliğini dikkate alan istanbul Büyükşehir Belediyesi buna paralel çalışmalar yapmaktadır. Şöyle ki; halihazırda dünya çapında projeler gerçekleştirmekte olan istanbul Büyükşehir Belediyesi'nin uluslararası piyasalardaki karmaşık finansal ilişkileri yakından izlemekte ve bu kurumlar ile yakın ilişkiler içersine girmeden bu çerçevede yer almasının mümkün olamayacağı gerçeğini bilerek çalışmalarını sürdürmektedir.
Bir dünya kenti olan istanbul'a şehircilik hizmetleri veren Büyükşehir Belediyesi'nin uluslararası finansman çevrelerinden verimli bir şekilde faydalanabilmesi için bu çevrelerle aktif sürekli bilinçli ve ayrıca ihtiyaçlara cevap verebilecek bir program çerçevesinde ilişkilerini sürekli geliştirilmesi zorunludur. Bu ilişkilerin kaynakları çeşitlendirilerek kalıcı ve iyi ilişkiler olarak tesis edilmesi gerekmektedir.
Bu nedenle istanbul Büyükşehir Belediyesi gerek yurtiçi ve gerekse yurtdışı para piyasaları ile ilişkileri geliştirme ve bu piyasalardan verimli bir şekilde faydalanma düşüncesi ile "Finans Kent" çalışmaları başlatılmış ve bu istikamette çalışmalara hızla devam etmektedir.
2003 YILI BÜTÇE VERİLERİ
İBB 2002-2003 Yılları Konsolide Bütçeler
| KURUMLAR 2002 YILI GERÇEKLEŞME 2003 YILI BÜTÇE |
| |
MİLYAR TL |
(000.USD ) |
MİLYAR TL |
(000.USD ) |
| İBB |
1.294.876 |
855.833 |
1.900.000 |
808.511 |
| İSKİ |
773.495 |
511.233 |
1.351.223 |
574.989 |
| İETT |
428.708 |
283.350 |
699.593 |
297.699 |
| MÜLH.KUR. |
20.929 |
13.833 |
27.890 |
11 .868 |
| ŞİRKETLER |
1.242.035 |
820.909 |
2.148.000 |
914.043 |
| TOPLAM |
3.760.043 |
2.485.158 |
6.126.706 |
2.607.110 |
İBB 2002-2003 Yılları Konsolide Yatırımlar
| KURUMLAR 2002 YILI GERÇEKLEŞME 2003 YILI BÜTÇE |
| |
MİLYAR TL |
(000.USD ) |
MİLYAR TL |
(000.USD ) |
| İBB |
599.503 |
396.235 |
1.001.947 |
426.360 |
| İSKİ |
272.454 |
180.075 |
558.000 |
237.447 |
| İETT |
11.248 |
7.434 |
183.652 |
78.150 |
| MÜLH.KUR. |
20 |
13 |
60 |
26 |
| ŞİRKETLER |
284.136 |
187.796 |
520.118 |
221.327 |
| TOPLAM |
1.167.361 |
771.553 |
2.263.777 |
963.310 |