1- BELEDİYE KURULMA İŞLEMLERİ
1580 sayılı Belediye Kanunu gereğince belediye kurulması, kaldırılması, adlarının değiştirilmesi, birleştirilmesi ve ayrılmaları ile ilgili iş ve işlemler Mahalli İdareler Genel Müdürlüğünün görev alanı içerisindedir.
2- MAHALLİ İDARELERİN SEÇİLMİŞ ORGANLARI İLE DİĞER PERSONELİ HAKKINDA İNCELEME VE SORUŞTURMALAR
Mahalli idarelerin seçilmiş organları ile personeli hakkındaki inceleme ve soruşturmalar Valiliklerden gelen talep üzerine veya resen, Bakan onayı ile açılmaktadır. Bu inceleme ve soruşturma, konunun özelliğine göre Mülkiye Müfettişleri veya Mahalli İdareler Kontrolörleri tarafından yürütülmekte ve Genel Müdürlükçe sonuçları izlenmektedir.
3- SEÇİLMİŞ ORGANLARIN GÖREVDEN UZAKLAŞTIRILMALARI
Haklarında görev ile ilgili bir suç sebebi ile soruşturma açılan mahalli idare organları veya bu organların üyeleri, Anayasa'nın 127 nci maddesi ve 1580 sayılı Belediye Kanunu'nun 93 üncü maddesi gereğince geçici bir tedbir olarak İçişleri Bakanı'nın onayı ile yargı organlarınca kesin hüküm verilinceye kadar görevden uzaklaştırılabilir.
1580 sayılı Belediye Kanunu'nun 93 üncü maddesine göre; görevden uzaklaştırılan belediye başkanının yerine vali tarafından 10 gün içinde toplantıya çağrılan Belediye Meclisi tarafından Başkan vekili seçilir.
4- BELEDİYE BAŞKANLARININ DÜŞÜRÜLME İŞLEMLERİ
1580 sayılı Belediye Kanunu'nun 91 inci (2839 sayılı Miletvekili Seçimi Hakkındaki Kanunun 11inci ve 2972 sayılı Mahalli İdareler Seçimi Kanununun 9 uncu) maddelerine göre belediye başkanları seçildikten sonra seçilme yeterliliğini kaybeden veya görevini kötüye kullanma veya herhangi bir suçtan dolayı en az 1 yıl hapse mahkum olan belediye başkanları, Bakanlığımızın bildirisi üzerine Danıştay tarafından bir ay içerisinde verilecek kararla belediye başkanlığından düşürülmektedir.
Ayrıca, 1580 sayılı Kanunun 93 üncü maddesinin 5 inci fıkrası gereğince görevini mazeretsiz ve kesintisiz 20 günden fazla terkeden belediye başkanı, durumun mahallin en büyük mülki amirince tespit edilmesi ve İçişleri Bakanlığına bildirilmesi üzerine Danıştay'ca verilecek karar üzerine belediye başkanlığından düşürülmektedir.
5- BİRLİK KURULMASI İŞLEMLERİ
Anayasamızın 127 nci maddesi, 1580 sayılı Belediye Kanunu'nun 133-148 inci maddeleri gereğince İçişleri Bakanlığının teklifi ve Bakanlar Kurulunun izni ile mahalli idare birlikleri kurulmaktadır.
6- BÜTÇE VE FONLAR
Mahalli idarelerle bunların kurdukları müessese, işletme ve birliklerin bütçe, kesin hesap, bütçe formülü gibi konularla ilgili işlemleri Mahalli İdareler Genel Müdürlüğünce yürütülmektedir. 1981 yılında çıkarılan 2380 sayılı Belediye ve İl Özel İdarelerine Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkında Kanun ile mahalli idarelerin gelirleri önemli ölçüde arttırılmıştır.
a) Mahalli İdareler Fonu
İçişleri Bakanlığının emrinde mahalli idarelerin ihtiyaçlarında kullanılmak üzere 3 adet fon bulunmaktadır. Bakanlıkça, hizmetlerin yürütülmesinde daha verimli olması için 6.6.1994 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan bir değişiklikle mahalli idareler fonunun kullanımı, İl Valilerine devredilmiştir.
Yönetmeliğin 4 ve 5 inci maddelerine göre; Mahalli İdareler Fonundan valilere gönderilen paranın % 20'si köylere dağıtılmaktadır.
b) İl Özel İdareleri Fonu
15.11.1991 tarih ve 21052 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, İl Özel İdareleri Fon Yönetmeliği'ne göre; il özel idarelerinin hizmet ve yatırımlarını desteklemek, bu hizmet ve yatırımlarda verimlilik, sürat ve etkinliği sağlamak amacıyla il özel idarelerine karşılıksız ve proje bedelinin % 70'ine kadar yardım yapılabilmektedir.
c) Muhtaç Asker Aileleri Fonu
4109 sayılı Asker Ailelerinden Muhtaç Olanlara Yardım Hakkında Kanun'un 8 inci maddesine göre oluşturulan bu Fondan; bütçelerine koymaları gereken muhtaç asker ailelerine yardım ödeneği, asker ailelerine yardım giderlerine kafi gelmeyen belediyelere yardım yapılmaktadır. Bu yardımlar; bir mali yıl içinde bir belediyenin muhtaç asker ailelerine yapılacak yardım miktarı ile o belediyenin kanun gereği bütçesine koyması gereken ödenek arasındaki farka tekabül etmektedir.
7- MAHALLİ İDARELERİN PERSONEL İŞLEMLERİ
İl Özel İdareleri, Belediyeler ve bunların kurdukları birlikler, müessese ve işletmelerde çalışan personelle ilgili kadro ihdası, kadro iptali, derece, ünvan ve sınıf değişiklikleri, sözleşmeli personel çalıştırılması, yan ödeme ve fazla çalışma onayları, Bakanlığımıza intikal eden disiplin işleri konularındaki iş ve işlemler Mahalli İdareler Genel Müdürlüğünce yürütülmekte olup, boş kadrolara atama izinleri Başbakanlıkça verilmektedir.
Mahalli idareler personeli ile ilgili yapılan bu uygulamalar konuları itibariyle aşağıda açıklanmıştır.
a) Kadro İşlemleri
Mahalli idarelerdeki mevcut personelin kadro işlemleri 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine göre yürütülmektedir.
Belediyelerin kadro taleplerinin tek kararname halinde çıkarılması için çalışmalar Devlet Personel Başkanlığı ve Maliye Bakanlığı ile müşterek yürütülmektedir.
b) Sözleşmeli Personel ile İlgili İşlemler
Mahalli idarelerde istihdam edilen sözleşmeli personelin iş ve işlemleri 657, 5434, 506 ve 3030 sayılı Kanunlar çerçevesinde yapılmaktadır.
c) Yan Ödeme ve Fazla Çalışma İşlemleri
Mahalli idareler personeline ait yan ödemeler her yıl çıkarılan Bakanlar Kurulu Kararına göre İçişleri Bakanlığınca onaylanmakta, fazla çalışma talepleri ise Bakanlar Kurulu Kararı alınmak üzere Başbakanlığa arz edilmektedir.
8- DIŞ İLİŞKİLER İLE İLGİLİ İŞLEMLER
Mahalli idarelerin uluslararası kardeşkent, kültürel, teknik, ekonomik, turizm amaçlı ilişkileri Mahalli İdareler Genel Müdürlüğünce yürütülmektedir. Büyükşehir ve büyükşehir ilçe belediye başkanları ile il merkezi belediye başkanlarının yurt dışı onayları İçişleri Bakanlığınca, diğerleri valiler tarafından verilmektedir. Buna ek olarak bu idarelerin personelinin görevli veya izinli olarak yaptıkları dış seyahatlerle ilgili işlemler, 5682 sayılı Pasaport Kanunu ve Birimimizce çıkarılan genelgeler doğrultusunda yapılmaktadır.
Ayrıca Mahalli İdareler Genel Müdürlüğünce Avrupa Konseyi Mahalli İdareler Daimi Komitesi (CDLR) toplantılarına katılınmaktadır. Avrupa Yerel ve Bölgesel Yönetimler Kongresi üyesi belediye başkanları ve meclis üyeleri de Bakanlıkça seçilmektedir.
9- EĞİTİM ÇALIŞMALARI
Belediye başkanları ve mahalli idarelerin diğer personeli gerekli görüldükçe eğitime tabi tutulmaktadır. Eğitim çalışmaları İçişleri Bakanlığı Eğitim Dairesi Başkanlığı ile işbirliği yapmak suretiyle yürütülmektedir. Bu amaç doğrultusunda zaman zaman Bakanlıkça seminerler düzenlenmekte, ayrıca Türkiye Ortadoğu Amme İdaresi Enstitüsünce düzenlenen eğitim programlarına konferansçı olarak katılınmaktadır.
10- DEĞERLENDİRME VE İZLEME İŞLEMLERİ
Mülkiye Müfettişleri ve Bakanlık Müfettişlerince, mahalli idarelerle bunların kurdukları müessese, birlik, döner sermaye ve fonların hesap işlerinin denetlenmesi sonucunda düzenlenen layihalar ile bu idarelerin idari denetimi sonucu düzenlenen raporlar ve genel denetim esnasında soruşturmaya alınan konular üzerinde düzenlenen raporların izlenmesi ve değerlendirilmesi M.İ.Genel Müdürlüğünce yapılmaktadır.
11- SORU ÖNERGELERİ
Genel Müdürlüğü ilgilendiren konularla ilgili olarak yazılı veya sözlü soru önergeleri TBMM Başkanlığı veya Başbakanlıktan Genel Müdürlüğe intikal etmekte olup gerekli incelemeler yapıldıktan sonra cevaplar ilgili makamlara arz edilmektedir.
12- GEÇİCİ KÖY KORUCULARI
Geçici köy korucularına ait kadro ile ilgili işlemler Genel Müdürlükçe yürütülmektedir.
13- YILLIK TEFTİŞLER
Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü bünyesinde bulunan kontrolörlerce belediye teftişlerine periyodik olarak yapılmaktadır.
14- PROJE ÇALIŞMALARI
Önemli bir proje olarak, Mahalli İdarelere İlişkin Verileri Toplama Projesi yürürlüğe konulmuştur.
15- YAYIN ÇALIŞMALARI
Son bir yıl içinde 13 adet kitap yayınlanmıştır.
16- YÖNETMELİKLER