DAİSY FORMATINDA KİTAP SESLENDİRİLMESİ

Körlerin ve az görenlerin kitap dergi gibi materyallerden yararlanabilmesi için ihtiyaçları karşılayacak ve uluslar arası kullanılan standart daisy formatıdır. Bu nedenle üretilecek  Daisy formatında ve daisy kurallarına göre seslendirilen “kitabın sayfa bölüm gibi erişim noktaları mevcuttur. Kitaplar daisy audiobook, daisytxtbook, daisy audiovetextbook formatında olmaktadır.
Sadece sesli erişim noktaları sınırlı kitaplara daisy sesli kitap,  geniş erişim imkanına sahip ancak sesi olmayan veya kısmi sesli daisy formatında hazırlanan metin kitaplara daisy metin kitap denir. Ses ve metin senkronize edilirse daisy sesli metin kitap oluşur.  Bu kitaplar daha çok az görenler için üretilir.

DAİSY SİSTEMİNDE SESLİ KİTAPLAR:
Aşağıdaki kurallar doğrultusunda üretilecek daisy sesli kitaplar üreticinin izni doğrultusunda standart mp3 çalarlarda da dinlenebilir.
1. Körler, kitabın kapak içindekiler ana bölüm alt başlık sayfa gibi kısımlarına rahat ve kısa zamanda erişebilmeli ve  inceleyebilmelidir. Öyle ki içindekiler kısmını incelerken  istediği başlığa  konuya gelip dinleyebilmelidir.
2. İstediği sayfada, bölümde  VEYA HERHANGİ BİR NOKTADA bırakabilmeli ve başlayabilmelidir. Kitabın başlıklarını kısa ve kolay dolaşabilmelidir.
3. Kitap üzerinde notlar alabilmeli işaretler koyabilmelidir.
4. Hazırlanan daisy sesli kitapların mp3 çalarlarda da dinleneceği düşünülmelidir. Gerek daisy gerek standart sesli kitap üretiminde aşağıdaki kurallara dikkat edilmelidir.
5. Daisy sesli kitap üretirken kulanılan programın niteliğine göre sayfa başlık gibi erişim işaretleri konulmalı dipnot işaretleyici gibi alanlar açılmalıdır.
6. Ayrımlar başlıklara göre oluşturulmalıdır.
7. Eğer başlıklar 20 dakikadan uzun ise o başlığa ait olan ayrım 20 dakikayı geçmeyecek şekilde ayrımlara bölünmelidir. (daisy çalar dışındaki standart cihazlar için gerekli.)
8. Okuyucunun hangi kısımda kaldığını anlayabilmesi için her ayrımda kitabın sayfa numarası söylenmelidir  (daisy çalar dışındaki standart cihazlar için gerekli.) “işaret olarak algılanır  “7.8. maddeler günümüzde geçerlidir bağlayıcı değildir.”
9. Başlıklar oluşturulurken içindekiler referans alınmalıdır yani içindekiler kısmında yer alan bölüm ve konu başlıklarına göre başlıklar oluşturulur.
10. Özellikle romanlarda başlık adı yoksa bölüm ayracından sonra başlık yapılır.
11. Başlıklar seviyelerine göre derecelendirilir örnek “ünite 3 yeryüzü şekilleri seviye 1 ünite içindeki dağlar konusu 2. seviye dağlar konusundaki yanar dağlar 3. seviye gibi.
12. İçindekiler, kitap bilgileri, önsöz, sunuş, tanıtım, arkakapak gibi kısımlar için son seviye numarası verilir.
13. Oluşturulan her başlığın seviyesi belirlenir ismi yazılır.
14. Ses kaydının temiz anlaşılabilir olması farklı formatlara dönüşümünde sesin doğallığının bozulmaması için en az 22.5 khz 356 kb/s mono olmalıdır.
15. Hazırlanan mataryallerin gelecek teknik sistemlerde de kullanılabilmesi için kitap oluşturmak için gerekli parametreler doğru tesbit edilmelidir.
16. Bunun için sesli kitaplar 16 bit 356kb/s 22100 khz wav formatında kayıt edilmeli ve yedeklenmelidir.
17. Kitap hizmete internet cd veya cep telefonunda kullanım için standart 16 bit 64khz mp3 formatı seçilmelidir.
18. OKUYCUYA sunulan ve yedeklenen formatları farklı olmalıdır. Zorunlu olmadıkça yedekler kullanılmamalı sadece peryodik aralıklarla kontrol edilmelidir.

DAİSY SİSTEMİNDE METİN KİTAP STANDARTLARI:
1. Daisy metin kitapları hazırlanırken ihtiyaç duyulan parametrelere “başlık stilleri madde ve pragraflar sayfalar” gibi dikkat edilmelidir.
2. Hazırlanacak olan kitabın dijital sesli kitaba ve braille kitaba da dönüştürülebileceği unutulmamalıdır.
3. Dijital sesli kitabın yukardaki standartları sağlayabilmesi için hazırlanan pdf, doc veya html gibi formatlardaki metinlerinin aşağıdaki kurallar doğrultusunda hazırlanması gerekmektedir.
4. Az görenler ve diğer görenlerinde yararlanma ihtimali düşünülerek  kitap sesli e kitap formatında ve ortamında olmalıdır.
5. Yani hazırlanan kitapların pdf, doc, html halleri de bulunmalıdır.
6. Kitaba ait stiller yani başlık pragraf alt başlık gibi ilgili formatın kurallarına göre hazırlanmalıdır. Örnek; word ortamında ki bir kitap word stil ve yazı kurallarına göre hazırlanmalıdır yani sayfa numaralandırması başlık stilleri belirtilmelidir. Eğer kitap pdf formatındaysa aynı kurallar pdf formatı için uygulanmalıdır.
7. Eğer kitap tarama yoluyla elde ediliyorsa doğru bir ocr programı seçilmeli. Dil ve kitabın yapısına uygun ayarlar yapılmalı yukarda belirtilen hususlara dikkat edilerek hazırlanmalıdır.
8. Az görenler için hazırlanan kitapların standart parametreleri olmalı formatları yaygın kullanılan formatlar olmalıdır.  “16 punto siyah beyaz” gibi.
9. e-kitap sentezleyiciler ile sese dönüştürülecekse sentezleyici doğru olarak Türkçeye uyarlanmalı kitap içindeki kelimeleri doğru telaffuz etmelidir.
10. Kitap uygun bir daisy programında sesli hale dönüştürülmelidir.
11. Kitabın kabartmaya basılacağı da göz önünde bulundurularak kesinlikle kontrol edilmeli ve eksiksiz hazırlanmalıdır.
12. Kitaba erişim ve araştırılan başlıkların bulunabilmesi ve yararlanabilmesi için isimlendirme ve kodlamalar kütüphane standartları ve yaygın kullanılan kütüphane otomosyon programlarına uygun yapılmalıdır.
13. Hizmetin amacı dışındaki kullanımlara karşı gerekli sertifika ve digital güvenlik modülleri oluşturulmalıdır.
14. Hukuki sorunlara karşı kullanıcının kitabı kopyalayamaması çoğaltamaması için daisy güvenlik argümanları uygulanmalıdır. “daisy3 standartlarına sahip gelişmiş bir daisy kitap üretim programı tercih edilir”