Tarihçe

DARÜLBEDAYİ’DEN ŞEHİR TİYATROLARI’NA

1914’yılında Belediye Başkanı Cemil (Topuzlu) Paşa, Belediye Meclisi’nden çıkarttığı kararla, bugünkü Şehir Tiyatroları’nın temeli olan, Osmanlı Güzellikler Evi anlamına gelen Darülbedayi-i Osmani’nin kurulmasını sağlar. Eğitim amaçlı bu kurumun yöneticiliğine de, ünlü Fransız tiyatro adamı Andre Antoine atanır. Ancak, Birinci Dünya Savaşı’nın çıkması, Fransa ve Osmanlı Devleti’nin karşı saflarda yer alması nedeniyle kısa bir süre sonra Andre Antoine Fransa’ya döner. Bir süre bocalayan kurum Raşit Rıza’nın (Samako) çabalarıyla yeniden toparlanır. Bu gelişmeler olurken Osmanlı yöneticilerinin ve eğitimcilerin görev aldığı Darülbedayi’ye sınavla öğrenciler alınmıştır.

Bu sınavı kazananlar daha sonraki yıllarda tiyatromuzun ve sanat dünyamızın önemli isimleri oldular. Muhsin Ertuğrul, Halit Fahri Ozansoy, Behzat Butak, Ali Naci Karacan, Peyami Safa, Emin Beliğ Belli, Celal Sahir, Eliza Binemeciyan, Ahmet Muvahhit, İ. Galip Arcan, Raşit Rıza, Fikret Şadi, Sârâ Mannik, Adriyen Binemeciyan ve Mari Mineyan bu öğrencilerden bazıları.

Şehzadebaşı’nda kiralanan Letafet Apartmanı’nda “Tatbikat Sahnesi” adı altında yapılan çalışmalar daha sonra, tiyatromuzun simgesine dönüşen ve 1970 yılında teknik nedenlerden ötürü törenle terk edilen Tepebaşı Tiyatrosu’nda devam etti. Tepebaşı Tiyatrosu uzun yıllar yönetim merkezi olarak da hizmet verdi.

Ocak 1916’da sahnelenen “Çürük Temel” oyunuyla okul olmaktan çıkıp profesyonel bir tiyatro topluluğu durumuna gelen Darülbedayi, Tepebaşı Tiyatrosu’ndan başka, değişik nedenler ya da kent içinde yaygınlaşmak için yeni sahnelerde perdelerini açtı. Şehzadebaşı Ferah Tiyatrosu, Kadıköy Apollon Tiyatrosu, Süreyya Sineması ve Kadıköy Halk Eğitim Merkezi Salonu, Beyoğlu Odeon, Fransız ve Yeni Komedi Tiyatroları, Aksaray Türk Ocağı, Rumeli Hisarı Şehir Tiyatroları’nın oyunlarının sahnelendiği bazı tiyatro yapılarıdır.

Birçok oyun yazarının ilk çalışması, ilk kez Şehir Tiyatroları’nda sahnelendi. Türk tiyatrosuna yeni oyun yazarları kazandırıldı.

Şehir Tiyatroları Türk Tiyatrosu'na çok yönlü katkının yanı sıra, Türk Sineması başta olmak üzere, sanatın farklı alanlarında önemli çalışmalar yapan isimlere ev sahipliği yaptı. 

1931 yılında resmen İstanbul Belediyesi’ne bağlanan kurum, 1934 yılından sonra İstanbul Belediyesi Şehir Tiyatroları adını aldı. Yine aynı dönem Şehir Tiyatroları’nın çocuk oyunlarının düzenli ve sürekli sahnelenmeye başladığı yıllar oldu.Özellikle Ferih Egemen’in ve Kemal Küçük’ün 1935 yılında başlattığı Çocuk Tiyatrosu alanındaki uygulamaları ülkemiz çocuk tiyatrosu adına tarihsel özellikler taşımakta.

Darülbedayi, ardından Şehir Tiyatroları, ülkemizdeki tiyatro dergisi geleneğini başlatmıştır. 1918-1920 yılları arasında Temaşa adlı tiyatro dergisini 25 sayı yayınlayan Şehir Tiyatroları, dünyanın en uzun süreli tiyatro dergilerinden olan ve 1930’dan bugüne Darülbedayi, Türk Tiyatrosu ve Şehir Tiyatrosu adlarını alan derginin yayımını bugün de sürdürmektedir.

Son yıllarda Türk tiyatrosundaki değişim ve seyirci yönelişini göz önüne alan Şehir Tiyatroları, yerli ve yabancı yazarlardan oluşan geniş bir repertuarla İstanbul seyircisine ve turneler yoluyla da diğer kentlerdeki tiyatroseverlere perdelerini açmakta. Ayrıca, yabancı yönetmenleri ve tiyatro adamlarını davet ederek, sahneye koydukları oyunları Türk seyircisine ulaştırmaktadır.

Bugün on sahnesi olan Şehir Tiyatroları, her gün 3000 civarında İstanbul seyircisine perdelerini açıyor. Bu sahneler: Harbiye Muhsin Ertuğrul Sahnesi, Kadıköy Haldun Taner Sahnesi, Fatih Reşat Nuri Sahnesi, Gaziosmanpaşa Sahnesi, Gaziosmanpaşa Ferih Egemen Çocuk Sahnesi, Üsküdar Musahipzade Celal Sahnesi, Üsküdar Kerem Yılmazer Sahnesi, Kağıthane Sadabad Sahnesi, Kağıthane Küçük Kemal Çocuk Sahnesi, Ümraniye Sahnesi’dir. 

 

FROM “DAR-UL- BEDAYİ” TO ISTANBUL MUNICIPAL THEATRE (IMT)

Cemil Topuzlu Pasha (1868 – 1958), one of the most successful mayors of İstanbul, established the “Darülbedayi-i Osmani” (The Ottoman House of Beauty) in 1914 –thus founding the current ‘City Theatre’ –Istanbul Municipal Theatre. André Antoine, a famous French actor, was appointed as the artistic director of this institution, which was established for educational purposes. However, shortly after Antoine had returned to France, due to the outbreak of WWI and because the Ottoman Empire was on the opposing side to France, the institution “wobbled” for a while. Then it recovered thanks to the efforts of Raşit Rıza (Samato). In the meantime, “The House of Beauty”, where the Ottoman administrators and instructors were in charge, admitted students through exams.  

The enthusiasts who passed those exams became important figures of Turkish theatre and cinema in the following years. Amonst them are: Muhsin Ertuğrul, Halit Fahri Ozansoy, Behzat Butak, Ali Naci Karacan, Peyami Safa, Emin Beliğ Belli, Celal Sahir, Eliza Binemeciyan, Ahmet Muvahhit, İ. Galip Arcan, Raşit Rıza, and Fikret Şadi, Sârâ Mannik, Adriyen Binemeciyan and Mari Mineyan.

The works made under the name of  “Rehearsal Theatre” (Tatbikat Sahnesi) at the rented “Letafet Apartment” located in the Şehzadebaşı district of Istanbul continued at the Tepebaşı Theatre. The Tepebaşı Stage became the symbol of our theatre for many years but was abandoned for technical reasons in 1970. It also served as the administrative centre for many years.

Beside theTepebaşı Theatre, the Dar-ul-Bedayi, which evolved from being a school showcase “Çürük Temel” in 1916 into a professional theatre community, opened its curtains on new stages for various reasons and has developed in different districts of the city. The Şehzadepaşa Ferah Theatre, Kadıköy Apollon Theatre, Kadıköy Süreyya Cinema, Kadıköy of Public Education Centre Hall, Beyoğlu Odeon, French and New Comedy Theatre, Aksaray Turkish Hearth, and Rumeli Fortress City Theatre are some of the theatre buildings where our city theatre has staged plays in Istanbul.

The first works of many playwrights were staged at Istanbul Municipal Theatre for the first time and many new playwrights were introduced to Turkish audiences through the Municipal Theatre.

In addition to its multifaceted contribution to the Turkish Theatre, the Municipal Theatre has hosted the prominent figures of different areas of art, most notably the Turkish Cinema. 
The Darülbedayi, which was officially affiliated with the Istanbul Municipality in 1931, was renamed as Istanbul Municipal Theater (IMT) in 1934. The first children's theatre was set up at IMT in 1935. This period also became a period during which children’s plays were regularly and continuously staged. Especially Ferih Egemen’s and Kemal Küçük’s initiatives in the field of children’s theatre in 1935 added historical characteristics to our children’s theatre.

The House of Beauty started the tradition of publishing a theatre journal in Turkey. The journal was called “Temaşa” and had a circulation of only twenty-five copies between the years 1918-1920. The magazine, which is one of the world’s long-term published magazines and which has since been renamed as “Darülbedayi, Türk Tiyatrosu (Turkish Theater) and Şehir Tiyatrosu (The Municipal Theatre)” has been published periodically since 1930.

The  management of the Municipal Theatre, when taking into consideration the changes in Turkish Theatre in recent years, and a broad repertoire of local and foreign authors, has opened its curtains to audiences in Istanbul as well as theatre lovers in other Turkish cities through tours. Also, it presents plays to audiences by inviting international directors and theater actors to Turkey. 

Today, the Municipal Theatre, which has ten stages, accommodates about three thousands spectators each day. These are as follows: Harbiye Muhsin Ertuğrul Theatre, Kadıköy Haldun Taner Theatre, Fatih Reşat Nuri Theatre, Gaziosmanpaşa Theatre, Gaziosmanpaşa Ferih Egemen Children’s Theatre, Üsküdar Musahipzade Celal Theatre, Üsküdar Kerem Yılmazer Theatre, Kağıthane Sadabad Theatre, Kağıthane Küçük Kemal Children’s Theatre, Ümraniye Theatre.

Oyunlar Program Oyuncular Dramaturgi Sahneler İletişim

Hakkımızda

Tarihçe
Kuruluş Amacı

Site'de ara...
İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları Müdürlüğü
Şişli Harbiye Mh. Gümüş Cd. No:3 Şişli / İstanbul
Telefon : (0212) 455 39 00
Faks: (0212) 449 51 39
E-posta : tiyatro@ibb.gov.tr