2. DEPREM AFETİNİN YÖNETİMİ İÇİN İDARİ YAPILANMA

Afet önleme kavramı arazi kullanımını da kapsayan imar kanununda yer almalıdır. Meydana gelebilecek bir depremde oluşacak hasarların en aza indirgenmesi için Afet Yasaları afet öncesi azaltma konularını içermelidir. Acil Yardım Yönetmeliği sivil toplum örgütlerini ve afet bilgilendirmeleri ile ilgili halkla ilişkileri kapsamalıdır. Afet Önleme konularında yalnızca İstanbul'u kapsıyacak Özel Kanunlar hazırlanmalıdır. Olası bir felaket durumunda İlçelere ve Mahallelere, ilk birkaç gün bagımsız müdahale yapabilmeleri için destek ve yetki verilmelidir. AYM, çalışanlarını, üyelerini ve birbiri ile ilişkili görevleri revize etmeli ve yeniden yapılandırmalıdır. Ayrıca İlçe Kaymakamları ve İlçe Belediye Başkanları arasındaki bağlar güçlendirilmeli, Mahalle sakinlerinin ve gönüllülerin de dahil olucağı organizasyonlar oluşturulmalı, hasar hesaplamalarının sonuçları halka açıklanmalı, ve AYM ile AKOM'da toplanan afet önleme konusunda ki veriler kaynak olarak kullanılmalıdır.

Öncelikle Kamu binalarının ve donatıların depreme karşı güçlendirilmesi ele alınmalıdır. İnşaatların denetlenmesi işinin özelleştirilmesi etkili olacaktır. Eğitmenlerin sayısını arttırmak için eğitimlerin düzenlenmesi ve halka verilen eğitimin daha verimli olabilmesi için mevcut eğitim süresinin azaltılması daha etkili olacaktır. Hasar incelemeleri için profesyonel mühendislerden yararlanılması, afet yönetiminde halkla ilişkiler alanında kitle iletişiminden yararlanılması, ve uluslararası yardımların kabulü ile ilgili hazırlıkların yapılması gerekmektedir.
--------------------------------------------------------------------------------------<<<BAŞA DÖN>>>

3.AFET YÖNETİMİ İÇİN SİVİL TOPLUM ÖRGÜTLERİ

İstanbul'da bulunan Sivil Toplum Örgütleri, özellikle de Kadıköy Belediyesi, afet yönetim organizasyonları açısından incelenmiştir. Aşağıda belirtilen yapılarda ki organizasyonlar için çesitli önerilerde bulunulmuştur.

•  Kar gütmeyen kuruluşlar için basitleştirilmiş yasal yapı
•  Yalnızca Afet Yönetim Hizmetleri ile ilgili çalışan Sivil Toplum Örgütlerinin uygun kaynak kullanımı ve yapılarının devamlılığı sağlanmalı
•  Devlet Yetkilileri ve sivil toplum örgütleri arasında görev ve sorumluluk dağılımı yapılmalı.
•  Sivil Toplum Örgütlerinin en önemli rollerinden biri de halkı binaların takviye edilmesi ve güçlendirilmesi konusunda motive etmektir.-----------<<<BAŞA DÖN>>>

4.AFET YÖNETİMİ VE HAZIRLIKLARI KONUSUNDA TOPLUM BİLİNCİ VE EĞİTİMİ

İstanbul'da olabilecek Deprem felaketi konusunda, toplumun bilinci ve eğitimi değerlendirilmiş ve aşağıdaki aktiviteler önerilmiştir.

•  Toplum seviyesinde tehlike ve risk değerlendirmeleri ile ilgili bilgi, afet haritaları
•  Uygun bilgiler halka açıklanmalı ve toplumda duyarlılığı oluşturmak açısından Medya kullanımı
•  Vatandaş ölçeğinde katılımcı planlama süreci
•  Komşuluk ünitelerinde kişilerin günlük aktiviteler için toplanabilecekleri alanlar
•  Topluluk seviyesinde afet hasarını azaltmak için gerekli ekipmanlar (afet hasarını topluluk seviyesinde azaltmak için gerekli ekipmanlar)
•  Binaların güçlendirilmesi ve takviyesi konusunda toplum insiyatifine dayalı teşvik ve uygulamalar
•  Mahallelerde seçimle göreve gelen kişi olan muhtar, valilik ve ilçe belediyeleri açısından merkez görevli olmalıdır .

5.2 Zemin Hareketi
Fay modellerine dayalı olarak, en yüksek ivme, en yüksek hız ve ivme tepki spektrumu, 17.08.1999 İzmit depreminde gözlemlenen verileri de açıklayan, seçilmiş deneysel azaltım formülleri ile hesaplanmıştır

Zemin büyütmesi her sınıflandırma için, zeminden 30m (AVS30) ortalama S dalga hızı olarak sınıflandırılan, büyütme faktörü ile değerlendirilmiştir. En yüksek zemin ivmesi (PGA), en yüksek zemin hızı (PGV) ve ivme tepki spektrumu (Sa) değerlerini zemin yüzeyinde almak için büyütme faktörü çarpılmıştır.

5.3 Sıvılaşma Potansiyelinin Değerlendirilmesi
Çalışmada FL ve PL yöntemlerinin bileşimi kullanılmıştır. İnsan yapımı zemin ve kuvaterner çökeltiler değerlendirmenin amacıdır. Modelleme için deprem analizinde kullanılan 500m hücre sistemi hazırlanmıştır.

“Çok Yüksek (Model C)” olarak değerlendirilen ve 40ha.dan daha geniş bir alanı içine alan ilçeler: Küçükçekmece, Eyüp, Avcılar ve Beyoğlu.

5.4Eğim Stabilitesinin Değerlendirilmesi
Her bir 50m.lik birim hücrede eğim stabilitesi, en yüksek zemin ivme değerini ve zemin kuvvetini değerlendirmeye aldığı, denklemi kullanılarak hesaplanmıstır. Daha sonra, 500m.lik hücre sisteminde, stabilite, hücrenin değeri olarak alınmıştır.

Sonuçlar her ilçede değerlendirilmiştir. Büyükçekmece, Adalar ve Avcılar ilçelerinde “Yüksek Riskli” ve “Çok Yüksek Riskli” bölgeler ilçenin toplam alanı oranında, önemli bir yüzde taşımaktadır. Bahçelievler, Bakırköy, Güngören, Çatalca ve Silivri ilçelerinde stabil olmayan bazı bölgeler mevcuttur.

6.HASARLARIN VE AĞIR YARALI İLE KAYIPLARIN HESAPLANMASI

6.1 Binalar

Bina envanterinin veri tabanı 2000 yılında mahalle bazında yapılan bina sayımı sonuçlarından toplanarak hazırlanmıştır. Her tip bina için “Ağır”, “Orta” ve “Az” hasarlı durumu hesaplanmıştır. Sonucu yansıtan özet aşağıda ki taploda gösterilmektedir.

Bina Hasarlar

6.2Can Kaybı ve Ağır Yaralılar

Türkiye'de meydana gelemiş tarihsel depremlerin sonuçlarına dayalı olarak bina hasarları ve ölüm değerleri arasındaki ilişki incelenmiştir. Ağır yaralı sayısını hesaplamak için ölü sayısı ve ağır yaralı sayısı arasındaki deneysel ilişki adapte edilmiştir. Asağı taploda sonuçların özeti gösterilmektedir.

Can Kaybı ve Ağır Yaralılar

7.KENTSEL HASAR GÖREBİLİRLİĞİN DEĞERLENDİRİLMESİ

7.1 Başlıca Kamu Binaları/Tesisleri (Donatılar)

Kamu Binaları/Tesisleri ile ilgili hasar hesaplamaları yapılmıştır.
Bunlar;
1) Eğitim Tesisleri : İlköğretim ve liseler,
2)Tıbbi Tesisler: Hastane ve Poliklinikler,
3) İtfaiye Tesisleri: İtfaiye istasyonları,
4) Emniyet tesisleri: İlçe emniyet, Polis ve Jandarma ve
5) Resmi Binalar: Bakanlık, Valilik ve Belediye

Başlıca Kamu Tesislerinin Hasar Göstergesi

İstanbul'da ki İtfaiye tesisleri hariç başlıca kamu tesislerinin hasar görme oranı İstanbul'da mevcut diğer binalar kadar yüksektir. İtfaiye tesislerinin hasar görebilirlik oranı diğer binalarınkinden daha düşüktür. Ancak bu itfaiye tesislerinin diğer binalardan daha sağlam olduğu anlamına gelmez.

7.2 Yangın

Depremin hemen ardından, ocaklara, ışınma sistemine, elektrik kaçağına, kısa devreye, ve benzer sebeplere dayalı yangınlar başlar. İtfaiyenin yangın olan bölgelere ulaşabilmesi ise enkaz yüzünden kapanan ya da hasar gören yollardan dolayı çok geç ve yavaş olur. Ancak, ahşap binaların mahallelerin tümünde kapladığı alan %10'dan daha azdır, bu da yangının yayılma ve felakete dönüşme olasılığının düşük olduğunu gösterir.

7.3 Altyapı

Su boru hatları, kanalizasyon boru hatları, doğal gaz boru hatları, gaz servis kutuları ve elektrik kablolarında meydana gelebilecek hasar aşağıda gösterildiği gibi hesaplanmıştır

Şehir Suyu Hatlarında ki Hasar

7.4 Köprüler

Katayama yöntemi kullanılarak 480 köprü üzerinde yıkılma ihtimali ile ilgili değerlendirme yapılmıştır. Yıkılma ihtimali bulunan köprü sayısı aşağıda gösterilmiştir.

Köprülerde Hasar Hesaplaması

7.6 Limanlar

Acil durumlarda limanların çesitli işlevleri yüklenmesi beklenmektedir. Depreme dayanıklı performans oluşturulması ve güçlendirilmesi için yöntem, afet önleme üssü olarak fonksiyonları, ve limanlar arasında işbirliği sistemi önerilmiştir. Bunlara ek olarak afet önleme üssünün ve barınma amaçlı yeşil alanların bakımı görüşülmüş ve önerilerde bulunulmuştur. -------------------------------------------<<<BAŞA DÖN>>>

8.HASAR GÖREBİLİR KENTSEL YAPI VE PİNALARIN GÜÇLENDİRİLMESİ İÇİN ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER

8.1 İstanbul'da ki Kentsel Yapı ve Binaların Hasar Görebilirlilik Analizi

Kentin deprem afetine karşı hasar görebilirliği, mevcut istatistiki verilerden çalışılarak bina ve kentsel yapının hasar görebilirlilik analizinden yapılmıştır. İyileştirme konuları ve bölgeleri tanımlanmış ve bina ve kentsel yapının hasar görebilirliği sonuçları içinde birleştirilmiştir. Analiz prosedürleri iş akış şemasında gösterilmiştir.

Analizin sonucu olarak kentsel hasar görebilirlilik için aşağıda belirtilen dört kategori tanımlanmıştır;

•  problemli mahalle, hem bina hem de kentsel yapıda ki riskli durumlar için stratejik iyileştirme tedbirlerinin tanıtılması,
•  problemli mahalle, hasar görebilecek bina yapısı için stratejik iyileştirme tedbirlerinin tanıtılması,
•  problemli mahalle, hasar görebilecek kentsel yapı için stratejik iyileştirme tedbirlerinin tanıtılması,
•  kentsel yapıda ve binalarda risk ve ciddi durumun olmadığı mahalle,

8.2 Hasar Görebilirliği olan Kentsel Yapının ve Binaların Güçlendirilmesine Yönelik Öneriler

Hasar görebilirliği olan kentsel yapının iyileştirilmesi konusunda dar yol ağlarının genişletilebilmesi, acil durum operasyonlarını yürütebilmek ve tahliye alanları oluşturabilmek amacıyla yeni park ve açık alanların yapılması için arazi elde edilebilirliğini belirlemek mutlak süretle gerekmektedir. Kentsel yeniden yapılanma/dönüşüm arazi temininin çok güç olduğu ve büyük bir sorun olan mahallelerde uygulanmalıdır. Her mahalledeki arazi elde edilebilirliği yapılaşmış alan oranı ve ortalama taban alanı katsayısına dayalı olarak değerlendirilmiştir.

Belirlenmiş arkeolojik ve tarihi sit alanlarının da güçlendirilmesi ve mevcut kent ve bina yapılarının iyileştirilmesi dogrultusunda güçlendirme tedbirleri alınması gerekmektedir.

Bu yüzden öncelikle özel mülkiyete ait binalar için ön sismik dirençli yapı teşhisi önerilmiştir. Bu teşhis sonucuna dayalı olarak, takviye ya da güçlendirme gibi gerekli tedbirler tartışılmalıdır. Binaların güçlendirilmesini ve yeniden inşasını desteklemek ve arttırmak için teşvik edici koşullar hazırlanmalıdır. Depreme dayanıklı kentsel ve bina yapılarının gerçekleştirilebilmesi için vergi azaltımı, düşük ödemeli deprem sigorta oranı, uzun ve düşük ödemeli kredi, vb. teşvikler tartışılmalı ve hazırlanmalıdır. Aşağıdaki şekil önerilen tedbirleri içeren değerlendirme haritasini göstermektedir

8.3 Acil Durum Yönetimi Hazırlıklarının İrdelenmesi

Deprem felaketine karşı yapılan mevcut hazırlıkların iyileştirilmesi kapsamında Acil durum yönetimi için aşağıda belirtilen hususlar gözden geçirilmeli

1) Acil Yol Ağı
2) Tahliye
3) Nazım Plan ve İmar Planı
4) Acil Müdahale Faaliyetleri
5) Acil Yol Ağındaki enkazın kaldırılması
6) Kurtarma Operasyonu
7) İlk yardım ve tıbbi bakım
8) İtfaiye
9) Su ve yiyecek stoğu
10) Çadır kentler
11) Geçici İskan
12) Mezarlık
13) Altyapının rehabilitesi
14) Enkaz kaldırımı <<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<< <<<BAŞA DÖN>>>

9. DEPREM FELAKETİNİ AZALTMAK İÇİN ÖNERİLEN TEDBİRLER
Deprem felaketini azaltmak için gerekli olan tedbirler, temelde projeden yola çıkarak, kısa, orta ve uzun vadeli bakış açılarıyla ortaya konmuştur. Kısa vadeli tedbirler en kısa zamanda hayata geçirilip uygulamaya sokulmalıdır, orta ve uzun vadeli tedbirler ise 5 ile 10 yıl ya da daha uzun vadelerde gerçekleştirilmelidir. Kısa vadeli tedbirlerde önemli kamu tesislerinin ve olası bir deprem durumunda işlevlerini yerine getirebilmesi açısından altyapının güçlendirilmesi yer almaktadır. Orta ve uzun vadeli tedbirler ise, yapısal olmayan önerileri kapsamaktadır. Kentsel Yapının iyileştirlmesi için gerekli görülen yöntembilimin temel kavramları; nüfusun yoğun olduğu bölgelerin yeniden yapılanması ve dar yol ağının genişletilmesi ya da deprem felaketini önleme amaçlı olarak İstanbul'un arazi kullanımı gereği, mevcut arazinin daha çok açık alan sağlamak amacıyla gözden geçirilmesidir. Büyük çaplı deprem felaketlerinde akıcı ve çabuk müdahalelerde bulunmayı sağlayan afet yönetimi için kurumsal sistemlerin düzenlenmesi de önemli tedbirler arasındadır.

1) Kısa-vadeli Tedbirler

Aşağıda belirtilen maddeler kısa vadede uygulanması önerilen tedbirleri içermektedir (uygulamaya konulması önerilen)

- Hastanelerin güçlendirilmesi
- Okul binalarinin güçlendirilmesi
- Kamu tesisleri ve resmi binalarin güçlendirilmesi
- Köprülerin güçlendirilmesi
- Limanlarin güçlendirilmesi
- Altyapının güçlendirilmesi
- Afet yönetim merkezinin inşası
- Toplumda Afet önleme ile ilgili bilincin arttırılması için kampanyalar hazırlamak

2) Orta ve Uzun vadeli Tedbirler

Aşağıda belirtilen maddeler orta ve uzun vadede uygulanması önerilen tedbirleri içermektedir.

- Deprem Afetini Önlemeye Yönelik Master Plan
- Depreme Dayanıklı Kent hedef alınarak kentsel dönüşümün formüle edilmesi
- Depreme dayanıklı binalar için araştırma teşviki
- Depreme Dayanıklı konut için kredi sisteminin kurulması
- Afet Yönetimi hususunda kurumsal sistemin gelistirilmesi <<<<BAŞA DÖN>>>>