Ana Sayfa İstanbul' da Hava Afet Bülteni Yayınlar Deprem Önlemleri Son Depremler


GEDİZ DEPREMİ
28 MART 1970
 
 
Odak Mekanizması
Odak Mekanizması
 
Şiddet Haritası
Gediz Depremi Şiddet Haritası
   

Tarih

Saat (UTM)

Enlem(N)

Boylam(E)

Derinlik(km) 

 Ms

Yer

28.03.1970

21:02:23

39.21 

30.51 

18 

7.1 

Gediz


Abdüsselamoğlu (1977) ve Ambraseys ve Tchalenko (1972), deprem sonrası Gediz ve çevresinin jeoloji ve tektoniğini ayrıntılı bir şekilde incelemiştir. Deprem sonrasında toplam 40 km uzunluğunda bir fay oluşmuştur. Fay üzerinde ölçülen maksimum yer değiştirme depremden kısa bir süre sonra 225 cm olarak ölçülmüştür. Erinç ve diğerleri (1970) bölgenin tektoniğine değinerek bölgenin batı kesiminde, Simav depresyonunun kademeli faylarla çöktüğünü, depresyonun kuzey kesiminde Hamzabey boğazı yörelerinde KKD-GGB doğrultusunda faylar bulunduğunu belirtmişlerdir.

Demirci ve Simav dağlarıüzerinden KD-GB doğrultulu faylar geçmektedir. Emet depresyonunun iki yanı da faylıdır. Depremden etkilenen bütün alanda akarsu şebekesi genç fayların işaretlerini taşımaktadır. Bu tür faylar KB-GD yada KD-GB dogrultusundadır. Depremde oluşmuş gerilme kırıklarının doğrultuları bu faylarla uyumludur.

Yarar ve dig. (1970), büyük hasarın oluştuğu bölgelerde özellikle Kütahya-Gediz-Abide ve Gediz-Emet güzergahının iki yanında oldukça yumuşak kumlu ve siltli kil, marn, kalker, tüf, konglomera, kumtaşı, travertenler olduğunu belirtmiştir. Gediz çayının iki yani ve Örencik ovası ise geniş alüvyon alanlardır. Yarar ve dig. (1970) bu depremin yapılar üzerindeki etkilerini ayrıntılı olarak incelemişlerdir. Kütahya'dan Gediz'e giderken ilk önemli hasar gören yer 400-450 hanelik Çavdarhisar köyüdür. Hemen hemen bütün evler hasar görmüş ve yıkılmıştır. Yaklaşık 50 kadar ev ayakta kalabilmiştir. Zemin alüvyon olup köyün büyük bir bölümü Örencik ovasındadır. Az bir kesimi ise hafifçe yükselen bir tepe üzerindedir. Köy evleri himis denilen ahşap karkas türünde, taş ve kerpiç dolgulu yapılardır ve çok hasarlıdır. İyi işçilik ve malzeme kullanılarak özenle yapılan bazı yapılarda çok az hasar gözlenmiştir

I. ya da II. yüzyilda Romalılar tarafından kurulan Arızanı şehrindeki (şimdiki Çavdarhisar) harabelerde daha önceki depremlerden sonra ayakta kalan 16 sütunundan 3 tanesi bu depremde yıkılmıştır.    

Depremde toplam 15,000 kadar yapı hasar görmüş veya yıkılmıştır. Manisa iline bağlı yerleşim birimlerinde 350 ev ağır hasarlıdır. Depreme ait  eşşiddet haritası Şekil 1 de verilmektedir. 1,100 kişinin hayatını kaybettiği bir o kadar kişinin de yaralandığı bildirilmiştir.

Simav çöküntü havzasının kuzeydoğu kenarındaki Eynal ılıcasında, bir kaç yerde çok çamurlu ve gayet kuvvetli sıcaksu kaynakları oluşmuştur. Bunların derinliklerden getirdikleri çamurlar su akıntılarına benzer biçimde çevreye yayılmışlardır. Çıkış noktası çevresinde minyatür kraterler oluşmuştur (sıvılaşma).

Depremin yolaçtığı diğer değişiklikler:

1- Kaya yuvarlanmaları: Deprem bölgesinin çesitli kısımlarında, yamaçlardan yeni yuvarlanmış bloklar gözlenmiştir. Yamaçların dik olduğu durumlarda ve yüksek kısımlarda yuvarlanmalar daha yaygındır.
2- Toprak akmaları, göçmeler ve heyelanlar: Heyelanların bir bölümü depremden önceki dönemle ilgilidir. Bir bölümü ise örneğin Gediz ile Karaköy arasındaki Kayacıkdere, Akdere ve Akyar vadilerinin yamaçları, Gediz, Hacıbaba-Dayınlar arası ve Abide ile Gediz arasında bir koridor gibi uzanan eski vadini her iki yamacı, hem eski hem de yeni heyelanlarla doludur.
3- Fay yüzeyi diklikleri ve fay gençleşmeleriyle ilgili heyelanlar: Bunlar da depremle ilgili olmakla beraber oluşum yeri bakımından bir fay yüzeyi dikliğine ya da bir fayda oluşan gençleşmeye bağlıdiır. Bu tip heyelanlar genellikle büyük çaplıdır. Örneğin Akçaalan'daki heyelan bu tiptendir. Akçaalan'in kuzeybatısındaki Ballibaba dağı eteğindeki eski büyük heyelanın da kaynağı aynı tür bir hareketten kaynaklanır.

Şekil 2 de verilen odak mekanizmasi çözümü, sahada gözlemlenen fayın karakteri ile uyumludur. Eyidogan ve Jackson (1985) Gediz depreminin uzak-alan deprem cisim dalgalarının modellemesini yaparak bu depremin kuzeye dalimli listrik bir normal fay üzerinde olduğunu bulmuşlardır. Depremin kaynak-zaman fonksiyonu uzun olup, fay üzerinde kırılma olayı karmaşık bir biçimde oluşmuştur. Gediz depreminin art sarsıntıları bir yıldan fazla sürmüş, art sarsıntıların bir bölümü M>5.0 büyüklügünde olmuştur (Eyidogan, 1976)


Yararlanılan Kaynaklar
İBB Ana Sayfa İletişim Site Haritası İBB AKOM English